Φρένα σε κλασικό αυτοκίνητο: Το σύστημα που δεν συγχωρεί αμέλεια

Σε ένα κλασικό αυτοκίνητο μπορώ να συγχωρήσω πολλά. Ένα ραδιόφωνο που δεν παίζει, ένα παράθυρο που κολλάει, μια μικρή διαρροή λαδιού, έναν κινητήρα που θέλει δυο προσπάθειες για να πάρει μπρος. Τα φρένα όμως δεν τα συγχωρώ ποτέ. Ένα αυτοκίνητο του ’60 ή του ’70 φρενάρει ούτως ή άλλως πολύ χειρότερα από ένα σημερινό. Αν το σύστημα δεν είναι σε τέλεια κατάσταση, η διαφορά γίνεται επικίνδυνη. Και το πιο ύπουλο: τα φρένα σπάνια χαλάνε από τη μια μέρα στην άλλη. Χειροτερεύουν σιγά σιγά, και ο οδηγός συνηθίζει.

Δεν είμαι εδώ για να σας μάθω να φτιάχνετε φρένα. Αν δεν έχετε εμπειρία, αυτή είναι δουλειά για καλό μηχανικό. Θέλω όμως να ξέρετε τι να ζητήσετε και τι να ελέγξετε.

Το υγρό: ο αόρατος εχθρός

Τα περισσότερα υγρά φρένων (τα DOT 3, DOT 4 και DOT 5.1) είναι με βάση τη γλυκόλη και είναι υγροσκοπικά: τραβάνε υγρασία από τον αέρα, μέσα από το καπάκι του δοχείου και τους ελαστικούς σωλήνες. Με τα χρόνια, το νερό μέσα στο υγρό κάνει δύο κακά πράγματα. Πρώτον, κατεβάζει το σημείο βρασμού. Σε ένα μεγάλο κατέβασμα στο βουνό, με τα φρένα ζεστά, το υγρό μπορεί να βράσει, να δημιουργηθούν φυσαλίδες, και το πεντάλ να «βουλιάξει» στο πάτωμα. Δεύτερον, σκουριάζει από μέσα τους κυλίνδρους, τις δαγκάνες και τα σωληνάκια.

Γι’ αυτό οι περισσότεροι κατασκευαστές συστήνουν αλλαγή υγρού κάθε δύο χρόνια περίπου, ανεξάρτητα από τα χιλιόμετρα. Σε ένα κλασικό που κάνει λίγα χιλιόμετρα και στέκεται πολύ, αυτό είναι ακόμα πιο σημαντικό. Αν το υγρό στο δοχείο είναι σκούρο καφέ αντί για ανοιχτό κίτρινο, έχει περάσει προ πολλού την ημερομηνία του.

DOT 5: το μωβ υγρό που δεν ανακατεύεται

Εδώ προσοχή, γιατί η αρίθμηση μπερδεύει. Το DOT 5 δεν είναι «καλύτερο DOT 4». Είναι εντελώς διαφορετικό υγρό, με βάση τη σιλικόνη, συνήθως μωβ χρώματος. Δεν τραβάει υγρασία και δεν καταστρέφει τη βαφή, γι’ αυτό το προτιμούν αρκετοί για αυτοκίνητα που στέκονται πολύ. Δεν ανακατεύεται όμως με τα υπόλοιπα, και αν το βάλετε σε σύστημα με DOT 4 χωρίς πλήρη αποσυναρμολόγηση και καθαρισμό, μπορεί να έχετε προβλήματα στις τσιμούχες. Το DOT 5.1, αντίθετα, είναι γλυκόλη και συμβατό με τα DOT 3 και 4. Ποτέ μη συμπληρώνετε χωρίς να ξέρετε τι υπάρχει ήδη μέσα.

Και μια ειδική περίπτωση που έχουμε ξαναπεί στο site: η Citroën DS και άλλα αυτοκίνητα με κεντρικό υδραυλικό σύστημα χρησιμοποιούν δικά τους υγρά (LHM ή LHS). Εκεί τα κοινά υγρά φρένων καταστρέφουν το σύστημα.

Ταμπούρα, δίσκοι και σωληνάκια

Πολλά κλασικά έχουν ταμπούρα, τουλάχιστον πίσω. Τα ταμπούρα δεν είναι κακά, αλλά θέλουν σωστή ρύθμιση, γιατί όσο φθείρονται οι σιαγόνες (τα «παπούτσια») απομακρύνονται από το τύμπανο και το πεντάλ μακραίνει. Σε πολλά αυτοκίνητα της εποχής η ρύθμιση γίνεται με το χέρι, από μια βίδα στην πλάτη. Θέλουν επίσης καθαρισμό από τη σκόνη, και έλεγχο για υγρά στις σιαγόνες: αν έχουν λαδωθεί από διαρροή κυλινδράκι ή τσιμούχα άξονα, δεν καθαρίζονται, αλλάζονται.

Τα μεταλλικά σωληνάκια σκουριάζουν από έξω, ειδικά εκεί που περνάνε κάτω από το πάτωμα και κοντά στις ρόδες. Ένα σωληνάκι μπορεί να φαίνεται απλά «σκουριασμένο» και να σκάσει στο πρώτο δυνατό φρενάρισμα. Σε αναπαλαίωση, πολλοί τα αλλάζουν όλα με χαλκονικέλινα (Kunifer), που δεν σκουριάζουν και λυγίζουν εύκολα. Τα ελαστικά σωληνάκια (μαρκούτσια) παλιώνουν, φουσκώνουν από μέσα και ραγίζουν απέξω. Αν δεν ξέρετε πόσων χρόνων είναι, αλλάξτε τα.

Εξαέρωση

Μετά από κάθε επέμβαση στο υδραυλικό κύκλωμα, χρειάζεται εξαέρωση, για να φύγει ο αέρας. Ο αέρας συμπιέζεται, το υγρό όχι, και ένα σύστημα με αέρα δίνει μαλακό, σπογγώδες πεντάλ. Η κλασική μέθοδος είναι με δύο άτομα (ο ένας πατάει, ο άλλος ανοίγει και κλείνει τη βαλβίδα εξαέρωσης), ξεκινώντας συνήθως από τη ρόδα που είναι πιο μακριά από την αντλία. Υπάρχουν και εργαλεία για να το κάνει ένας. Κάθε αυτοκίνητο όμως έχει τη δική του σειρά, ειδικά όσα έχουν διπλό κύκλωμα ή σερβόφρενο, οπότε ελέγξτε το εγχειρίδιο.

Ένας απλός έλεγχος για κάθε κλασικό

Σε κάθε κλασικό που οδηγείτε πρώτη φορά, κάντε μερικά απλά πράγματα. Πατήστε το πεντάλ με σβηστό κινητήρα, να δείτε αν είναι σφιχτό ή αν βουλιάζει σιγά σιγά. Κοιτάξτε τη στάθμη και το χρώμα του υγρού. Σε άδειο, ασφαλή δρόμο, φρενάρετε σταθερά από χαμηλή ταχύτητα, να δείτε αν το αυτοκίνητο τραβάει προς τη μία πλευρά. Και μετά από μια βόλτα, πλησιάστε προσεκτικά το χέρι στις ζάντες: αν μία καίει πολύ περισσότερο από τις άλλες, κάποια δαγκάνα ή κάποιο ταμπούρο κολλάει.

Τα φρένα δεν είναι το πιο ωραίο κομμάτι μιας αναπαλαίωσης. Κανείς δεν ανοίγει το καπό σε μια συνάντηση για να δείξει τα σωληνάκια του. Είναι όμως το κομμάτι που θα σας φέρει πίσω στο σπίτι. Βάλτε τα πρώτα στη λίστα, και τα υπόλοιπα θα έρθουν.

P.Kefalas

Photo Credits: Maly LOLek (Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0) · Just a Man (Wikimedia Commons, CC BY 4.0) · DeFacto (Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0)