Σκεφτείτε τη δεκαετία του ’60 στην Ελλάδα: ένα ζευγάρι πάνω σε μια Vespa, με το μαντίλι της να ανεμίζει, σε έναν παραλιακό δρόμο. Η εικόνα αυτή είναι τόσο δική μας, που ξεχνάμε ότι η Vespa γεννήθηκε σε ένα βομβαρδισμένο εργοστάσιο στην Ιταλία και από έναν μηχανικό αεροπλάνων που, όπως έλεγε ο ίδιος, δεν συμπαθούσε καθόλου τις μοτοσυκλέτες.
Φωτογραφία: Daderot / Wikimedia Commons, CC0
Ένα εργοστάσιο αεροπλάνων χωρίς αεροπλάνα
Η Piaggio, πριν από τον πόλεμο, έφτιαχνε αεροπλάνα, τρένα και πλοία. Το 1945 το εργοστάσιό της στην Pontedera της Τοσκάνης ήταν βομβαρδισμένο και η Ιταλία δεν χρειαζόταν πια πολεμικά αεροπλάνα. Χρειαζόταν κάτι άλλο: έναν φτηνό τρόπο για να πηγαίνουν οι άνθρωποι στη δουλειά, σε δρόμους που ήταν γεμάτοι λακκούβες.
Ο Enrico Piaggio, γιος του ιδρυτή, ήθελε ένα απλό, φτηνό δίκυκλο. Το πρώτο πρωτότυπο που του έφτιαξαν δεν του άρεσε. Έτσι έδωσε τη δουλειά στον καλύτερο μηχανικό που είχε: τον Corradino D’Ascanio, έναν σχεδιαστή αεροπλάνων και ελικοπτέρων.
Γιατί ο D’Ascanio μισούσε τις μοτοσυκλέτες
Ο D’Ascanio δεν είχε οδηγήσει ποτέ πολύ μοτοσυκλέτα και έβρισκε πολλά πράγματα πάνω τους ενοχλητικά. Ήταν δύσκολο να ανέβεις, έπρεπε να βάλεις το πόδι πάνω από τη σέλα. Η αλυσίδα λέρωνε τα ρούχα με λάδια. Αν έσκαγε λάστιχο, η αλλαγή ήταν ολόκληρη ιστορία. Και ο κινητήρας ήταν ανάμεσα στα πόδια σου, ζεστός και βρώμικος.
Έτσι σχεδίασε κάτι που έλυνε ένα ένα όλα αυτά τα προβλήματα. Ένα αμάξωμα από λαμαρίνα που ήταν ταυτόχρονα και πλαίσιο, όπως στα αεροπλάνα. Ένα χαμηλό πάτωμα για να ανεβαίνεις εύκολα, ακόμα και με φούστα. Ένας κινητήρας κρυμμένος πίσω, δίπλα στον πίσω τροχό, χωρίς αλυσίδα. Και ένα μπροστινό πιρούνι από τη μία μόνο πλευρά, όπως στους τροχούς των αεροπλάνων, ώστε να αλλάζεις τον τροχό σε λίγα λεπτά, με ρεζέρβα πάντα μαζί σου.
Φωτογραφία: Späth Chr. / Wikimedia Commons, Κοινό κτήμα
«Μοιάζει με σφήκα!»
Όταν ο Enrico Piaggio είδε το πρωτότυπο, με το φαρδύ πίσω μέρος και τη στενή «μέση», λέγεται ότι αναφώνησε: «Sembra una vespa!», μοιάζει με σφήκα. Το όνομα έμεινε. Η πατέντα κατατέθηκε τον Απρίλιο του 1946 και την ίδια χρονιά βγήκε η πρώτη Vespa 98, με κινητήρα 98 κ.εκ.
Στην αρχή οι πωλήσεις ήταν αργές. Ο κόσμος δεν ήξερε τι ήταν αυτό το περίεργο όχημα. Σιγά σιγά όμως οι Ιταλοί το αγάπησαν. Μέχρι το 1956 είχε φτιαχτεί η εκατομμυριοστή Vespa. Η Vespa φτιαχνόταν πια με άδεια και σε άλλες χώρες, από τη Γερμανία και τη Γαλλία μέχρι την Ισπανία και την Ινδία.
Audrey Hepburn και Gregory Peck
Το 1953 βγήκε η ταινία «Ρωμαϊκές Διακοπές». Η Audrey Hepburn και ο Gregory Peck γυρίζουν τη Ρώμη πάνω σε μια Vespa, γελώντας και προκαλώντας μικρές καταστροφές. Η σκηνή έγινε από τις πιο διάσημες του κινηματογράφου και έκανε τη Vespa σύμβολο ελευθερίας, ρομαντισμού και ιταλικού στιλ σε όλο τον κόσμο. Μετά την ταινία οι πωλήσεις εκτοξεύτηκαν.
Τη δεκαετία του ’60 η Vespa έγινε το αγαπημένο όχημα των «Mods» στην Αγγλία, που τη γέμιζαν καθρέφτες και φανάρια. Στην Ελλάδα εμφανίστηκε σε δεκάδες ταινίες της εποχής και έγινε το πρώτο μηχανοκίνητο όχημα για πολλές οικογένειες.
Φωτογραφία: Montesita / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
GS, Sprint, Primavera
Τα πιο αγαπημένα μοντέλα για τους συλλέκτες είναι η Vespa 150 GS του 1955, η πρώτη πραγματικά γρήγορη Vespa, η 150 Sprint της δεκαετίας του ’60 και η μικρή, χαριτωμένη Primavera. Μεγάλο αντίπαλο είχε τη Lambretta της Innocenti, και οι Ιταλοί χωρίζονταν σε «βεσπιστές» και «λαμπρετιστές», όπως χωρίζονται στο ποδόσφαιρο.
Από το 1946 μέχρι σήμερα έχουν φτιαχτεί πάνω από 19 εκατομμύρια Vespa, και η Piaggio τη φτιάχνει ακόμα στην Pontedera. Αν ψάχνετε ένα κλασικό δίκυκλο για να ξεκινήσετε, μια παλιά Vespa είναι ίσως η πιο εύκολη επιλογή: απλή μηχανική, τεράστια κοινότητα και ανταλλακτικά παντού. Και, όπως ήθελε ο D’Ascanio, δεν θα λερώσετε ποτέ το παντελόνι σας.
P.Kefalas