Fiat 500 (1957–1975): Πεντακόσια κυβικά ιταλικό χαμόγελο

Έχετε προσέξει τι κάνει ο κόσμος όταν περνάει ένα παλιό Fiat 500; Χαμογελάει. Δεν το αποφασίζει, απλά συμβαίνει. Ηλικιωμένοι, παιδιά, τουρίστες, ακόμα και ο σοβαρός κύριος με το γερμανικό SUV στο φανάρι. Είναι από τα λίγα αυτοκίνητα στον κόσμο που δεν προκαλούν ζήλια, μόνο συμπάθεια. Και πίσω από αυτό το μικρό πράγμα κρύβεται μια πολύ σοβαρή ιστορία μηχανικής.

Ένα αυτοκίνητο για μια χώρα με βέσπες

Η Ιταλία της δεκαετίας του ’50 έβγαινε από τον πόλεμο και κινούνταν πάνω σε δύο ρόδες. Βέσπες, Λαμπρέτες, μοτοσακό. Η Fiat είχε ήδη το 600 από το 1955, αλλά χρειαζόταν κάτι ακόμα φθηνότερο, κάτι για να κατέβει ο Ιταλός από το σκούτερ χωρίς να πουλήσει το σπίτι του. Τη δουλειά την πήρε ο Dante Giacosa, ο μηχανικός που είχε σχεδιάσει και το προπολεμικό «Topolino».

Ο Giacosa έκανε κάτι πολύ έξυπνο: δεν προσπάθησε να μικρύνει ένα κανονικό αυτοκίνητο. Ξεκίνησε από το ελάχιστο. Κινητήρας πίσω, για να μη χρειάζεται άξονας μετάδοσης. Αερόψυκτος, για να μη χρειάζεται ψυγείο, νερό και σωληνάκια. Δύο κύλινδροι, 479 κυβικά, 13 ίπποι. Μήκος 2,97 μέτρα. Μουσαμαδένια οροφή που άνοιγε μέχρι πίσω, γιατί ο μουσαμάς ήταν φθηνότερος από τη λαμαρίνα. Κάθε απόφαση είχε μια λογική, και η λογική ήταν πάντα η ίδια: να κοστίζει λίγο.

Μια δύσκολη αρχή

Το Nuova 500 παρουσιάστηκε τον Ιούλιο του 1957, και για να είμαστε ειλικρινείς, στην αρχή δεν πήγε καλά. Ο κόσμος το βρήκε πολύ λιτό και πολύ αδύναμο. Η Fiat αντέδρασε γρήγορα: πιο πολλοί ίπποι, λίγο περισσότερος εξοπλισμός, μια έκδοση με πιο πλούσιο φινίρισμα. Το 1958 βγήκε και το 500 Sport με 499,5 κυβικά και 21,5 ίππους, που ξεπερνούσε τα 105 χλμ./ώρα. Από εκεί και πέρα οι πωλήσεις πήραν τον δρόμο τους. Το 1959 ο Giacosa πήρε για το 500 το Compasso d’Oro, το σημαντικότερο ιταλικό βραβείο βιομηχανικού σχεδιασμού. Ήταν η πρώτη φορά που το βραβείο δόθηκε σε αυτοκινητοβιομηχανία.

Οι εκδόσεις που πρέπει να ξέρετε

Το 500 D του 1960 πήρε τον κινητήρα των 499 κυβικών με 17 ίππους, που έμεινε μέχρι το τέλος σχεδόν. Είχε ακόμα τις πόρτες που ανοίγουν ανάποδα, με τους μεντεσέδες πίσω, τις λεγόμενες «πόρτες αυτοκτονίας». Το 500 F του 1965 άλλαξε τις πόρτες σε κανονικές και ενίσχυσε μηχανικά το αυτοκίνητο, και το 500 L (Lusso) του 1968 έφερε λίγη πολυτέλεια: προφυλακτήρες με σωληνωτά προστατευτικά, καλύτερο ταμπλό, πιο ωραία καθίσματα. Το τελευταίο ήταν το 500 R, από το 1972 μέχρι το 1975, με κινητήρα 594 κυβικών.

Υπάρχει και η Giardiniera, το μικροσκοπικό στέισον, όπου ο κινητήρας ήταν ξαπλωμένος στο πλάι κάτω από το πάτωμα για να μένει επίπεδος ο χώρος φόρτωσης. Και φυσικά οι Abarth, που πήραν αυτό το καλοσυνάτο αυτοκινητάκι και το έκαναν να γρυλίζει, με το καπό του κινητήρα μισάνοιχτο για να αναπνέει.

Τι να προσέξετε αν θέλετε ένα

Από το 1957 μέχρι το 1975 φτιάχτηκαν σχεδόν τέσσερα εκατομμύρια, οπότε δεν είναι δυσεύρετο αυτοκίνητο, και τα ανταλλακτικά βρίσκονται εύκολα και φθηνά. Μηχανικά είναι απλό σαν μηχανή του γκαζόν, και ένας στοιχειώδης μάστορας μπορεί να το συντηρήσει. Η σκουριά, πάλι, είναι ο εχθρός: πάτωμα, μαρσπιέ, τα σημεία κάτω από τα παράθυρα, το μπροστινό πάνελ και η περιοχή γύρω από τη μπαταρία. Και επειδή πολλά πέρασαν από «αναπαλαιώσεις» με πολύ στόκο, ένας μαγνήτης στην τσέπη θα σας γλιτώσει από άσχημες εκπλήξεις.

Να είστε επίσης ρεαλιστές. Με 18 ίππους το αυτοκίνητο ανεβαίνει τις ανηφόρες με υπομονή, και στην εθνική οδό θα σας προσπερνάνε όλοι. Αλλά το 500 δεν φτιάχτηκε για την εθνική. Φτιάχτηκε για στενά σοκάκια, για νησιά, για χωριά, για μια βόλτα μέχρι την παραλία με τον μουσαμά ανοιχτό. Εκεί δεν έχει αντίπαλο.

Το 2007, πενήντα χρόνια μετά, η Fiat έβγαλε ένα καινούργιο 500 που του μοιάζει εξωτερικά. Είναι καλό αυτοκίνητο. Αλλά όταν βλέπω ένα από τα παλιά, με τον δικύλινδρο να κροταλίζει από πίσω, ξέρω ποιο από τα δύο θα με κάνει να χαμογελάσω.

P.Kefalas

Photo Credits: böhringer friedrich (Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.5) · Sicnag (Wikimedia Commons, CC BY 2.0) · Jean-Pol GRANDMONT (Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0)