Colin Chapman: «Απλοποίησε και πρόσθεσε ελαφρότητα»

Αν ένα μόνο πράγμα έπρεπε να μάθει κάθε άνθρωπος που ασχολείται με αυτοκίνητα, θα ήταν αυτό: το βάρος είναι ο εχθρός. Το λέμε σήμερα σαν αυτονόητο, αλλά κάποιος έπρεπε να το κάνει φιλοσοφία ζωής. Αυτός ήταν ο Colin Chapman, ο ιδρυτής της Lotus. Η φράση που του αποδίδεται, «Simplify, then add lightness» («απλοποίησε, μετά πρόσθεσε ελαφρότητα»), είναι από τις καλύτερες συμβουλές μηχανικής που έχω ακούσει. Και ισχύει για πολύ περισσότερα από τα αυτοκίνητα. Όποιος έχει φτιάξει έπιπλο ή μεταλλική κατασκευή το ξέρει: κάθε κομμάτι που δεν χρειάζεται, είναι κομμάτι που απλά κουβαλάς.

Ένα Austin Seven και ένα κορίτσι

Ο Anthony Colin Bruce Chapman γεννήθηκε στις 19 Μαΐου 1928 στο Richmond, κοντά στο Λονδίνο. Ο πατέρας του είχε ένα ξενοδοχείο-παμπ δίπλα στον σιδηροδρομικό σταθμό του Hornsey. Σπούδασε πολιτικός μηχανικός, πέρασε από τη RAF, και είχε μάθει από νωρίς να σκέφτεται σαν μηχανικός αεροσκαφών, όπου κάθε γραμμάριο μετράει.

Το 1948 πήρε ένα παλιό Austin Seven, το μετέτρεψε και το έτρεξε σε τοπικούς αγώνες. Το ονόμασε «Lotus». Γιατί; Δεν το είπε ποτέ καθαρά. Η πιο ρομαντική εκδοχή λέει ότι ήταν από το χαϊδευτικό που έλεγε την κοπέλα του, και μετέπειτα σύζυγό του, τη Hazel. Μια άλλη εκδοχή, πιο πεζή, έχει να κάνει με βουδιστικά κείμενα. Διαλέξτε όποια θέλετε. Με τα χρήματα από τις νίκες έφτιαξε το επόμενο, και το 1952 ίδρυσε επίσημα τη Lotus, που για χρόνια δούλευε στον ελεύθερο χρόνο του, με μια παρέα από ενθουσιώδεις φίλους.

Lotus Seven: το απόλυτο ελάχιστο

Το 1957 βγήκε το αυτοκίνητο που για μένα συμπυκνώνει τον Chapman: το Lotus Seven. Ένα σωληνωτό σασί, ένας κινητήρας, τέσσερις ρόδες, δύο καθίσματα, λίγο αλουμίνιο γύρω γύρω. Χωρίς πόρτες, χωρίς σχεδόν τίποτα. Πουλιόταν και σε κιτ, για να το συναρμολογεί ο αγοραστής και να γλιτώνει τον φόρο. Ζύγιζε τόσο λίγο που με έναν απλό κινητήρα κυνηγούσε αυτοκίνητα με διπλάσια ιπποδύναμη. Η ιδέα ζει μέχρι σήμερα με την Caterham και δεκάδες αντίγραφα σε όλο τον κόσμο.

Το Lotus 25 και ο Jim Clark

Στη Formula 1 ο Chapman έφερε τη μια επανάσταση μετά την άλλη. Το 1962 παρουσίασε το Lotus 25 με μονοκόκ σασί: αντί για σωληνωτό πλαίσιο, το ίδιο το κέλυφος του αυτοκινήτου ήταν ο φορέας, όπως στα αεροπλάνα. Πιο ελαφρύ, πιο άκαμπτο, και πιο ασφαλές για τον οδηγό. Λίγα χρόνια μετά, όλοι έφτιαχναν μονοκόκ.

Στο τιμόνι του 25 καθόταν ο Jim Clark, ο Σκωτσέζος που για πολλούς είναι ο πιο φυσικά ταλαντούχος οδηγός όλων των εποχών. Μαζί κέρδισαν το πρωτάθλημα του 1963, και με το Lotus 33 το 1965, την ίδια χρονιά που ο Clark κέρδισε και το Indianapolis 500 με Lotus. Η σχέση τους ήταν κάτι παραπάνω από επαγγελματική. Όταν ο Clark σκοτώθηκε το 1968 σε αγώνα Formula 2 στο Hockenheim, ο Chapman έμεινε συντετριμμένος.

Αεροδυναμική από κάτω

Η τελευταία μεγάλη ιδέα του Chapman ήταν το ground effect. Μαζί με τους Tony Rudd και Peter Wright, σχεδίασε αυτοκίνητα όπου το κάτω μέρος είχε σχήμα ανάποδου φτερού αεροπλάνου, με πλευρικές «φούστες» που σφράγιζαν τον αέρα. Το αυτοκίνητο ρουφιόταν κυριολεκτικά στην άσφαλτο. Το Lotus 79 κυριάρχησε το 1978 και έδωσε τον τίτλο στον Mario Andretti. Συνολικά, με τον Chapman στο τιμόνι της ομάδας, η Lotus κέρδισε επτά πρωταθλήματα κατασκευαστών και έξι οδηγών.

Η σκοτεινή πλευρά

Δεν θα ήταν δίκαιο να γράψω μόνο τα καλά. Τα αυτοκίνητα του Chapman ήταν ελαφριά, αλλά συχνά και εύθραυστα, και κάποιοι οδηγοί πλήρωσαν ακριβά αυτή την ελαφρότητα. Και στα τελευταία του χρόνια μπλέχτηκε με τον John DeLorean, στην κατασκευή του DMC-12 (που το έχουμε δει στο site), σε μια ιστορία με χρήματα της βρετανικής κυβέρνησης που χάθηκαν. Ο Chapman πέθανε από καρδιακή προσβολή στις 16 Δεκεμβρίου 1982, μόλις 54 ετών, πριν η υπόθεση φτάσει στα δικαστήρια.

Με τα καλά και τα κακά του, ο Colin Chapman άλλαξε τον τρόπο που σκεφτόμαστε το αυτοκίνητο. Κάθε φορά που ένας μηχανικός αφαιρεί ένα περιττό κιλό από ένα σχέδιο, κάνει, χωρίς να το ξέρει, λίγο Chapman.

P.Kefalas

Photo Credits: Joost Evers / Anefo (Wikimedia Commons, CC0) · Brian Snelson from Hockley, Essex, England (Wikimedia Commons, CC BY 2.0) · John Chapman (Pyrope) (Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0) · Harry Pot for Anefo (Wikimedia Commons, CC0)