Ford Model T: Το αυτοκίνητο που έβαλε τον κόσμο σε τροχούς

Πριν από το Model T, το αυτοκίνητο ήταν παιχνίδι για πλούσιους. Μετά το Model T, έγινε κάτι που μπορούσε να αποκτήσει ένας αγρότης, ένας εργάτης ή ένας δάσκαλος. Λίγα προϊόντα στην ιστορία έχουν αλλάξει τόσο βαθιά τον τρόπο που ζουν οι άνθρωποι. Πίσω του βρισκόταν ένας άνθρωπος με μια σχεδόν εμμονική ιδέα: ο Henry Ford.

Ένα αυτοκίνητο για τους πολλούς

Ο Henry Ford γεννήθηκε το 1863 σε μια φάρμα του Μίσιγκαν. Από μικρός λάτρευε τα μηχανήματα. Δούλεψε ως μηχανικός στην εταιρεία του Thomas Edison και στον ελεύθερο χρόνο του έφτιαξε το πρώτο του αυτοκίνητο. Μετά από δύο αποτυχημένες προσπάθειες, το 1903 ίδρυσε τη Ford Motor Company.

Ο στόχος του ήταν ξεκάθαρος: ένα αυτοκίνητο απλό, γερό και αρκετά φτηνό ώστε να μπορεί να το αγοράσει κάθε οικογένεια. Το Model T παρουσιάστηκε τον Οκτώβριο του 1908. Είχε έναν τετρακύλινδρο κινητήρα 2,9 λίτρων με 20 ίππους, ψηλή απόσταση από το έδαφος για τους χωματόδρομους της αμερικανικής υπαίθρου, και ένα κιβώτιο δύο ταχυτήτων που χειριζόταν ο οδηγός με πεντάλ. Οι Αμερικανοί το έλεγαν χαϊδευτικά «Tin Lizzie».

Η κινούμενη γραμμή

Το Model T πουλούσε τόσο καλά, που η Ford δεν προλάβαινε να το φτιάχνει. Η λύση ήρθε το 1913, στο εργοστάσιο του Highland Park. Αντί να μετακινούνται οι εργάτες γύρω από το αυτοκίνητο, το αυτοκίνητο κινούνταν πάνω σε μια γραμμή, και κάθε εργάτης έκανε μία μόνο δουλειά. Η ιδέα είχε εμπνευστεί εν μέρει από τα σφαγεία του Σικάγου.

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Ο χρόνος συναρμολόγησης ενός πλαισίου έπεσε από πάνω από 12 ώρες σε περίπου μιάμιση. Η τιμή έπεσε μαζί: από 850 δολάρια το 1908 σε λιγότερα από 300 στα μέσα της δεκαετίας του ’20.

Πέντε δολάρια την ημέρα

Η δουλειά στη γραμμή ήταν μονότονη και κουραστική, και πολλοί εργάτες έφευγαν. Το 1914 ο Ford έκανε κάτι που σόκαρε τους άλλους βιομήχανους: διπλασίασε σχεδόν τον μισθό, στα πέντε δολάρια την ημέρα, και μείωσε τη βάρδια στις οκτώ ώρες. Οι εργάτες έμειναν, και πολλοί από αυτούς μπορούσαν πλέον να αγοράσουν το αυτοκίνητο που έφτιαχναν.

Από εκείνη την εποχή έμεινε και η γνωστή φράση του Ford: «Ο πελάτης μπορεί να έχει το αυτοκίνητο σε όποιο χρώμα θέλει, αρκεί να είναι μαύρο». Δεν ήταν ιδιοτροπία. Η μαύρη μπογιά της εποχής στέγνωνε πιο γρήγορα, και η γραμμή δεν μπορούσε να περιμένει.

15 εκατομμύρια και το τέλος

Μέχρι το 1927, όταν σταμάτησε η παραγωγή, είχαν φτιαχτεί πάνω από 15 εκατομμύρια Model T στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στην Αγγλία και σε άλλες χώρες. Κάποια στιγμή, περίπου ένα στα δύο αυτοκίνητα στους αμερικανικούς δρόμους ήταν Model T. Το ρεκόρ του έμεινε όρθιο σχεδόν μισό αιώνα, μέχρι να το ξεπεράσει ο Volkswagen Σκαραβαίος το 1972.

Στο τέλος όμως ο Ford δυσκολεύτηκε να αποχωριστεί το αγαπημένο του αυτοκίνητο, ενώ ο ανταγωνισμός πρόσφερε πια περισσότερα χρώματα, περισσότερες ανέσεις και νέα μοντέλα κάθε χρόνο. Το 1927 ήρθε το Model A. Το Model T όμως είχε ήδη κάνει τη δουλειά του: είχε μετατρέψει το αυτοκίνητο από πολυτέλεια σε ανάγκη. Και η γραμμή συναρμολόγησης, με τη μία ή την άλλη μορφή, φτιάχνει ακόμα σχεδόν οτιδήποτε χρησιμοποιούμε σήμερα.

P.Kefalas