Στα μέσα της δεκαετίας του ’60 η Norton είχε ένα πρόβλημα. Ο δικύλινδρος κινητήρας της, που ξεκίνησε στα 500 κυβικά και έφτασε σιγά-σιγά τα 745, ήταν δυνατός αλλά δονούνταν τόσο που μούδιαζαν τα χέρια, έσπαγαν βάσεις και ξεβιδώνονταν φανάρια. Οι Ιάπωνες έρχονταν, τα λεφτά για νέο κινητήρα δεν υπήρχαν. Η λύση που βρήκαν οι μηχανικοί της ήταν τόσο απλή όσο και έξυπνη: αφού δεν μπορούμε να σταματήσουμε τους κραδασμούς, ας τους απομονώσουμε από τον αναβάτη.
Φωτογραφία: Dennis Bratland / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Isolastic: ο κινητήρας πάνω σε λάστιχα
Τρεις μηχανικοί, ο Stefan Bauer, ο Bernard Hooper και ο Bob Trigg, σχεδίασαν ένα νέο πλαίσιο όπου ο κινητήρας, το κιβώτιο και το πίσω ψαλίδι ήταν δεμένα μεταξύ τους σε ένα ενιαίο σύνολο. Αυτό το σύνολο κρεμόταν από το πλαίσιο πάνω σε λαστιχένιες βάσεις. Οι κραδασμοί έμεναν στον κινητήρα και δεν έφταναν στη σέλα, στο τιμόνι και στα μαρσπιέ. Το σύστημα ονομάστηκε Isolastic.
Όταν η Commando παρουσιάστηκε στην έκθεση του Earls Court στο Λονδίνο, τον Σεπτέμβριο του 1967, οι δημοσιογράφοι δεν πίστευαν πόσο ομαλή ήταν. Ο κινητήρας ήταν ο γνωστός της Atlas, 745 κυβικά, περίπου 58 ίπποι, αλλά τώρα μπορούσες να ταξιδέψεις στα 140 χλμ/ώρα χωρίς να μουδιάσουν τα χέρια σου. Η τελική ταχύτητα έφτανε κοντά στα 185 χλμ/ώρα.
Φωτογραφία: Alf van Beem / Wikimedia Commons, CC0
Πέντε χρόνια «Μηχανή της Χρονιάς»
Οι αναγνώστες του βρετανικού Motor Cycle News ψήφισαν την Commando «Machine of the Year» πέντε χρονιές στη σειρά, από το 1968 ως το 1972. Η Commando ήταν ελαφριά, έστριβε όμορφα, είχε δύναμη από χαμηλά και, σε αντίθεση με τις Bonneville, τις BSA και τις άλλες βρετανικές της εποχής, μπορούσες να κάνεις μαζί της μεγάλα ταξίδια.
Η πρώτη έκδοση είχε μια χαρακτηριστική πίσω ουρά από fibreglass, που ενωνόταν με τη σέλα και ανέβαινε προς τα πάνω. Το κοινό τη βάφτισε «Fastback» και το όνομα έμεινε επίσημα. Αργότερα ήρθαν η Roadster με κλασική ουρά, η Interstate για ταξίδια με μεγάλο ρεζερβουάρ, και εκδόσεις για αγώνες.
Φωτογραφία: SG2012 / Wikimedia Commons, CC BY 2.0
Τα 850 και το τέλος
Το 1973 ο κινητήρας μεγάλωσε στα 828 κυβικά (η «850»), με περισσότερη ροπή και καλύτερη αξιοπιστία. Το 1975 ήρθε η Mk III με ηλεκτρική μίζα και αριστερό λεβιέ ταχυτήτων, για να ικανοποιήσει τους νέους αμερικανικούς κανονισμούς. Ήταν όμως αργά. Ο όμιλος Norton Villiers Triumph είχε τεράστια οικονομικά προβλήματα και η παραγωγή της Commando σταμάτησε το 1977.
Αν έχετε ή θέλετε μια Commando
Το Isolastic έχει ένα μυστικό: χρειάζεται σωστή ρύθμιση. Οι βάσεις έχουν ροδέλες (shims) που ορίζουν το διάκενο. Αν είναι πολύ σφιχτές, οι κραδασμοί γυρίζουν στον αναβάτη. Αν είναι πολύ χαλαρές, το πίσω μέρος της μοτοσυκλέτας «κουνάει» στις στροφές, κάτι που οι Άγγλοι λένε «Norton wobble». Πολλές Commando που κυκλοφορούν με κακό κράτημα έχουν απλά φθαρμένα λάστιχα ή λάθος ρύθμιση. Υπάρχουν και σύγχρονα κιτ με ρυθμιζόμενες βάσεις (Vernier) που κάνουν τη ζωή πιο εύκολη.
Άλλα σημεία ελέγχου: η κατάσταση της αλυσίδας και του πρωτεύοντος ιμάντα, η ηλεκτρολογία Lucas (που έχει τη δική της φήμη) και το λάδι που μαζεύεται στον στρόφαλο όταν η μοτοσυκλέτα μένει πολύ καιρό ακίνητη. Με σωστή φροντίδα όμως, η Commando είναι από τις πιο απολαυστικές και πρακτικές βρετανικές κλασικές για καθημερινή χρήση.
P.Kefalas
Photo Credits: Dennis Bratland (Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0) · Alf van Beem (Wikimedia Commons, CC0) · SG2012 (Wikimedia Commons, CC BY 2.0)